ਮਹੋ ਦੇ “ਰਣ ਸੰਵਾਦ” ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ – ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਇਰਾਦਾ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੈ
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ : ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਪਰ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਜਾਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਇਰਾਦਾ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਹੋਰ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ, ਸਗੋਂ ਸੱਚਾਈ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸਾਡੇ ਸਮਰਪਣ ਲਈ ਵੀ ਸਾਡਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਸਿਰਫ਼ ਸਰਹੱਦ ‘ਤੇ ਤਾਇਨਾਤ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਵੀਂ ਤਕਨਾਲੋਜੀ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ, ਹਥਿਆਰ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਦਯੋਗਪਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਗਲੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਧਿਆਪਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰਾਜਨਾਥ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਬੁੱਧਵਾਰ ਨੂੰ ਮਹੋ ਵਿੱਚ ਆਯੋਜਿਤ ਰਣ ਸੰਵਾਦ 2025 ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਕਹੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਏਕਤਾ, ਆਪਣੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਇਰਾਦੇ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਵਚਨਬੱਧਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਪੂਰੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ 2047 ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਾਂਗੇ। ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਨਵੀਆਂ ਉਚਾਈਆਂ ‘ਤੇ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਮੰਗਲਵਾਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਲਗਭਗ 9 ਵਜੇ ਮਹੂ ਪਹੁੰਚੇ। ਇੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਮੀ ਵਾਰ ਕਾਲਜ ਵਿੱਚ ਆਰਾਮ ਕੀਤਾ।
ਰਣ ਸੰਵਾਦ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰੇਗਾ
ਰੱਖਿਆ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਨੇ ਕਿਹਾ- ਮੈਂ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹਾਂਗਾ ਕਿ ਅੱਜ ਦਾ ‘ਰਨ ਸੰਵਾਦ’ ਸਿਰਫ਼ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਆਦਾਨ-ਪ੍ਰਦਾਨ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਨੀਤੀ ਨਿਰਮਾਣ ਅਤੇ ਤਿੰਨਾਂ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪਹਿਲੂਆਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਚਰਚਾਵਾਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦੇਣਗੀਆਂ ਕਿ ਅਸੀਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਵਧੇਰੇ ਸਸ਼ਕਤ, ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਭਰ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਗੀਆਂ ਬਲਕਿ ਇੱਕ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੋਣਗੀਆਂ।
ਯੁੱਧ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ
ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਯੁੱਧ ਹੁਣ ਜ਼ਮੀਨ, ਸਮੁੰਦਰ ਅਤੇ ਅਸਮਾਨ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਰਹੇ, ਸਗੋਂ ਪੁਲਾੜ ਅਤੇ ਸਾਈਬਰ ਸਪੇਸ ਤੱਕ ਫੈਲ ਗਏ ਹਨ। ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਸਿਸਟਮ, ਐਂਟੀ-ਸੈਟੇਲਾਈਟ ਹਥਿਆਰ ਅਤੇ ਸਪੇਸ ਕਮਾਂਡ ਸੈਂਟਰ ਹੁਣ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਨਵੇਂ ਸਾਧਨ ਬਣ ਗਏ ਹਨ। ਅੱਜ ਸਾਈਬਰ ਯੁੱਧ, ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ, ਡਰੋਨ ਅਤੇ ਸੈਟੇਲਾਈਟ-ਅਧਾਰਤ ਨਿਗਰਾਨੀ ਯੁੱਧ ਲਈ ਨਵੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੈਅ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਡੋਮੇਨ ਯੁੱਧ ਦੀ ਚੁਣੌਤੀ
ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਯੁੱਧ ਦਾ ਕੋਈ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰੂਪ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਹ ਗੈਰ-ਰੇਖਿਕ ਅਤੇ ਬਹੁ-ਡੋਮੇਨ ਯੁੱਧ ਦਾ ਯੁੱਗ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਲਚਕਦਾਰ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਸਿਰ ਬਣਾਉਣਾ ਪਵੇਗਾ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਸਥਿਰ ਯੁੱਧ ਨੀਤੀ ‘ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨਾ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਗੱਲਬਾਤ ਭਾਰਤ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾ ਹੈ
ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਿੱਚ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਘਾਟ ਟਕਰਾਅ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ। ਯੁੱਧ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਚੈਨਲਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਰੱਖਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਯੁੱਧ ਅਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਸਾਡੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਰਣਨੀਤਕ-ਰਾਜਨੀਤਕ ਪਹੁੰਚ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਦਿਸ਼ਾ ਮਿਲੇਗੀ
ਰਣ ਸੰਵਾਦ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅਕਾਦਮਿਕ ਅਭਿਆਸ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰਣਨੀਤਕ ਅਤੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਸੋਚ ਨੂੰ ਨਿਖਾਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਪਲੇਟਫਾਰਮ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੇ ਵਿਚਾਰ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਰਣਨੀਤੀ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਕੂਟਨੀਤੀ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦੇਣਗੇ।
