ਵਿਟਾਮਿਨ 212 ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਲੱਛਣ ਅਤੇ ਇਲਾਜ”
ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਰੋਲ ਅਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਕੋਬਾਲਾਮਿਨ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਇੱਕ ਜ਼ਰੂਰੀ ਵਿਟਾਮਿਨ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਆਪ ਪੈਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਸਰੀਰ ‘ਚ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਕੁਝ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹ ਕੁਝ ਹੋਰ ਭੋਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਮੌਖਿਕ ਪੂਰਕਾਂ ਜਾਂ ਟੀਕਿਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਪਲਬਧ ਹੈ। ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਦੇ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕੰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਰਵ ਸੈੱਲਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਾ, ਲਾਲ ਰਕਤਾਣੂਆਂ ਦਾ ਗਠਨ ਅਤੇ ਡੀ.ਐਨ.ਏ. ਸੰਸਲੇਸ਼ਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਕਈ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਜਿਹੇ ‘ਚ ਅੱਜ ਇਸ ਲੇਖ ‘ਚ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਅਜਿਹੇ ਟਿਪਸ ਬਾਰੇ ਜਾਣਾਂਗੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਵਿਟਾਮਿਨ 212 ਦੀ ਘਾਟ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰਿਤ ਕਾਰਨ
1. ਖੁਰਾਕ ਦੀ ਘਾਟ
ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਮਾਸ, ਮੱਛੀ, ਅੰਡੇ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਕਾਹਾਰੀ ਹੈ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਡਾਇਟ ‘ਤੇ ਹੈ, ਘੱਟ ਖੁਰਾਕ ਖਾਂਦਾ ਹੈ (ਭੁੱਖ ਘੱਟ ਹੋਣਾ, ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਡੀਪ੍ਰੈਸ਼ਨ ਕਰਕੇ), ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਬੀ12 ਦੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਘਾਟ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵੱਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ, ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਲਈ ਖੁਰਾਕ ਰਾਹੀਂ ਬੀ12ਲੈਣਾ ਹੋਰ ਵੀ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਵੱਧ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
2. ਪਾਚਨ ਸਿਸਟਮ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ
ਸਿਰਫ ਖਾਣਾ ਹੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ, ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਚਾਣਾ ਅਤੇ ਅਬਸੋਰਬ ਕਰਨਾ ਵੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕਈ ਰੋਗ ਬੀ12 ਦੇ ਅਬਸੋਰਪਸ਼ਨ ‘ਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ:
ਐਟ੍ਰੋਫਿਕ ਗੈਸਟ੍ਰਾਈਟਿਸ
ਇਸ ਰੋਗ ਵਿਚ ਮਿਊਕਸਲ ਲੇਅਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਘੱਟ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਐਸਿਡ ਬੀ12 ਨੂੰ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚੋਂ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਰਨੀਸ਼ਸ ਐਨੀਮੀਆ
ਇੱਕ ਆਟੋਇਮੀਉਨ ਰੋਗ ਜਿਸ ‘ਚ ਸਰੀਰ ਐਸਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਨਹੀਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਜੋ ਬੀ12 ਨੂੰ ਅੰਤੜੀਆਂ ‘ਚ ਅਬਸੋਰਬ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕ੍ਰੋਹਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਜਾਂ ਸਿਲੀਐਕ ਰੋਗ:
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਛੋਟੀ ਆਂਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਬੀ12 ਦੇ ਅਬਸੋਰਪਸ਼ਨ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ।
ਆਂਤਾਂ ਦੀ ਸਰਜਰੀ/ਬਾਈਪਾਸ:
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਛੋਟੀ ਆਂਤ ਦੀ ਸਰਜਰੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਗੈਸਟਰਿਕ ਬਾਈਪਾਸ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਅਬਸੋਰਪਸ਼ਨ ਕਾਫੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
3. ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਕਈ ਦਵਾਈਆਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਬੀ12 ਦੇ ਅਬਸੋਰਪਸ਼ਨ ‘ਤੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਪਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ:
ਐਂਟੀ-ਐਸਿਡ ਦਵਾਈਆਂ
ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਓਮੇਪਰਾਜੋਲ, ਪੈਂਟੋਪ੍ਰਾਜੋਲ, ਜੋ ਕਿ ਐਸਿਡਿਟੀ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ—ਇਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਹਾਈਡ੍ਰੋਕਲੋਰਿਕ ਐਸਿਡ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬੀ12 ਨੂੰ ਪਚਾਉਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਹੈ। ਮੈਟਫਾਰਮਿਨ ਦਵਾਈ ਟਾਈਪ-2 ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਦਵਾਈ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਵਰਤਣ ‘ਤੇ ਬੀ12 ਦੀ ਲੈਵਲ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੇ ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਜਾਂ ਐਂਟੀਕਨਵਲਸੈਂਟਸ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹੋ ਰਹੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਬੀ12 ਦੀ ਨਿਯਮਤ ਜਾਂਚ ਕਰਵਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
4. ਉਮਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਘਾਟ
ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ (60 ਸਾਲ ਤੋਂ ਉੱਪਰ) ਵਿੱਚ ਪਚਨ ਤੰਤ੍ਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਮਰ ਨਾਲ ਨਾਲ ਇੰਟਰਿੰਸਿਕ ਫੈਕਟਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਬੀ12 ਦੇ ਅਬਸੋਰਪਸ਼ਨ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ “ਸਬ-ਕਲਿਨੀਕਲ ਬੀ12 ਘਾਟ” ਆਮ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ — ਜਿਸਦਾ ਇਹ ਅਰਥ ਹੈ ਕਿ ਲੱਛਣ ਕਾਫੀ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਉਭਰਦੇ ਹਨ।
5. ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਜਿਆਦਾ ਵਰਤੋ
ਆਂਤੜੀਆਂ ਦੀ ਲਾਈਨਿੰਗ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪੋਸ਼ਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਬਸੋਰਪਸ਼ਨ ਨੂੰ ਰੋਕਦਾ ਹੈ।
ਲੀਵਰ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਕੇ ਬੀ12 ਦੇ ਸਟੋਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਲਈ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਲਕੋਹਲ ਨਸ਼ੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੀ12 ਦੀ ਘਾਟ ਆਮ ਹੈ।
6. ਵੀਗਨ ਮਾਂਵਾਂ ਦੀਆਂ ਦੁਧ ਪੀ ਰਹੀਆਂ ਬੱਚੀਆਂ ‘ਚ ਘਾਟ
ਜੇਕਰ ਮਾਂ ਵੀਗਨ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਉਹ ਦੂਧ ਪੀ ਰਹੀ ਬੱਚੀ ਨੂੰ ਬੀ12 ਨਾ ਦੇ ਰਹੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਨਵਜਾਤ ਬੱਚੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹ ਘਾਟ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਬੱਚੇ ਦੇ ਦਿਮਾਗੀ ਵਿਕਾਸ ’ਤੇ ਬੁਰੀ ਅਸਰ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੀ ਘਾਟ ਦਾ ਇਲਾਜ
ਭਾਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰੋ
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਲਈ, ਵਜ਼ਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖੁਰਾਕ ਅਤੇ ਨਿਯਮਤ ਸਰੀਰਕ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇੱਕ ਸਿਹਤਮੰਦ ਵਜ਼ਨ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣਾ ਸਮੁੱਚੀ ਪੋਸ਼ਣ ਸੰਬੰਧੀ ਸਿਹਤ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਚੰਗੀ ਪਾਚਨ ਸਿਹਤ ਬਣਾਈ ਰੱਖੋ
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੇ ਸਮਾਈ ਲਈ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਪਾਚਨ ਸਿਹਤ ਦਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ।
ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਵਧਾਉ
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੀ ਕਮੀ ਨਾਲ ਅਨੀਮੀਆ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਣੇ ਹੀਮੋਗਲੋਬਿਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਾਬ ਬਚੋ
ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਣਾ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ। ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਤਰਾ ‘ਚ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਸੋਖਣ ‘ਤੇ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਟਾਬੋਲਿਜ਼ਮ ‘ਤੇ ਵੀ ਅਸਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸ਼ਰਾਬ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਮਜ਼ਬੂਤ ਭੋਜਨ ਖਾਓ
ਫੋਰਟੀਫਾਈਡ ਭੋਜਨ ਭੋਜਨ ਦੇ ਪੋਸ਼ਣ ਮੁੱਲ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ 12 ਦੀ ਕਮੀ ਦੇ ਜੋਖਮ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹਨ।
ਪੂਰਕ ਅਤੇ ਜਾਨਵਰ ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ
ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਟਾਮਿਨ ਬੀ12 ਦੀ ਕਮੀ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਓਰਲ ਬੀ12 ਸਪਲੀਮੈਂਟ ਜਾਂ ਬੀ12 ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਮਲਟੀਵਿਟਾਮਿਨ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਹਨਾਂ ਪੂਰਕਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਯਕੀਨੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਵਿੱਚ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰਤ ਭੋਜਨ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।
ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਜੇ ਖੁਰਾਕ ਨਾਲ ਲੋੜ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਜਾਂ ਅਬਸੋਰਪਸ਼ਨ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਸਪਲੀਮੈਂਟਸ ਲੈਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ।
ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ 500 mcg ਜਾਂ 1000 mcg ਗੋਲੀਆਂ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਮੈਥਾਈਲਕੋਬਾਲਾਮਿਨ ਜਾਂ ਸਿਆਨੋਕੋਬਾਲਾਮਿਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਦਿਨ ਵਿੱਚ 1 ਵਾਰੀ ਜਾਂ ਹਫ਼ਤੇ ਵਿੱਚ 2-3 ਵਾਰੀ (ਡਾਕਟਰੀ ਸਲਾਹ ਮੁਤਾਬਕ) ਲੈਣ ਨਾਲ ਬੀ 12 ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
